genealogia rodzinna

Idź do spisu treści

Menu główne

wydarzenia

 

Podziemny Strajk Górników w Kopalnii Eminencja w 1936 roku

W roku 1936 w kopalni Eminencja, w której pracował mój pradziadek Józef Katryniok wybuchł strajk podziemny w obronie miejsc pracy. Po pięciu dniach strajku i zagrożeniu zaognienia formy protestu do strajku głodowego, robotnicy wygraliówczesny dzierżawca kopalni – Rudzkie Gwarectwo Węglowe (właścicielem był szpital św. Ducha i parafia katolicka w Chorzowie podległa arcybiskupowi Wrocławia ) odstąpił od redukcji zatrudnienia, a robotnicy, w tym także i Józef, wrócili do domu przed Świętami Bożego Narodzenia.

Działalność Związku Związków Zawodowych

Poglądy Józefa Katrynioka są niezmienne. Pragnie on wolnej Polski i rządów prawicy, toteż w roku 1934 Józef wstępuje w szeregi  Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Górniczego w Polsce, będącego częścią powstałego w roku 1931, w wyniku konsolidacji ugrupowań prosanacyjnych, Związku Związków Zawodowych, . Pozostaje jego czynnym członkiem aż do 1939, a więc do momentu wybuchu II wojny światowej i rozwiązania Związku.
Program Związku postulował między innymi utworzenie „bezklasowego społeczeństwa wytwórców; społeczny zarząd nad zakładami pracy; bezpartyjne związki zawodowe; strajk generalny jako metodę urzeczywistnienia celów związku i budowę nowego ustroju na podłożu polskim. ” Szczególnie ten ostatni postulat był bliski Józefowi Katryniokowi, któremu poświęcił niemal całe swoje życie.


Trzecie Powstanie Śląskie


Nadchodzi wreszcie noc z 2 na 3 maja 1921, 17-letni wówczas Józef staje do walki o polskość Śląska. Bierze udział w obydwu bitwach o Górę św. Anny. Niestety mimo usilnych starań do dzisiaj nie udało się ustalić dokładnego przebiegu jego służby podczas III Powstania Śląskiego, ze względu na braki w dokumentacji z tego okresu.
Niemniej jednak Józef Katryniok został umieszczony w „Spisie powstańców śląskich, zweryfikowanych przez Związek Powstańców Śląskich 1936-39” na stronie Pracowni Powstań Śląskich Muzeum Śląskiego w Katowicach
.


Wywózki w głąb Związku Radzieckiego

Na terenach włączonych do ZSRR już w końcu października 1939 wywłaszczono właścicieli ziemskich oraz znacjonalizowano przemysł i banki. Przeprowadzano masowe aresztowania ( do 1941 roku aresztowano ogółem 300 tyś. osób pochodzenia polskiego) zwłaszcza wśród urzędników, oficerów, ziemian i działaczy społecznych. W latach 1940-41 miały miejsce cztery fale deportacji Polaków. Wywożono ich głównie do łagrów w europejskiej części ZSRR, do Kazachstanu oraz na Syberię. Wśród aresztowanych i skazanych na zsyłkę znalazł się także Aleksander Kalinowski ( mój stryjeczny pradziadek), który za agitację antyradziecką został skazany na pięć lat gułagu w Karagandzie.

Emigracja zarobkowa do USA

Pod koniec XIX wieku na terenie ziemi łomżyńskiej rozpoczęła się masowa emigracja do USA. Była ona spowodowana bardzo gęstym zaludnieniem w owym czasie oraz niezwykle wysokim stopniem rozdrobnienia ziemi, co stało się za sprawą działów.
Ci, którzy zdecydowali się na wyjazd mieli nadzieję na lepsze jutro. Ci, którzy zostawli mogli skoncentrować ziemie, nie musieli też zbierać funduszy na ewentualne spłaty krewnych. Emigranci bardzo często wspomagali swoje rodziny pieniędzmi oraz paczkami rzeczowymi.
Wśród emigrantów do Nowego Świata z ziemi łomżyńskiej była także młodzudka Helena Kalinowska, która znalazła się w Nowym Jorku w roku 1914 i tam rozpoczęła nowe życie. Poznała swojego późniejszego męża, urodziła trzy córki. A kolejne pokolenia żyją w Ameryce do dziś, stanowiąc część amerykańskich elit.

Represje aparatu PRL

Józef Katryniok wciąż żywi nadzieję, że nadejdzie dzień, gdy usłyszy rozkaz o rozpoczęciu działań o prawdziwie niepodległą Polskę, o której ten zwykły i prosty przecież człowiek, marzył od dziecka. Mimo kategorycznym nakazom komunistów broni nie zdaje. Codziennie czyści ją na swoim poddaszu… aż do 1951 roku, kiedy to UB czeka na niego w Kopalni Eminencja i kiedy ten wyjeżdża górniczą „szolą” UB-cy natychmiast go aresztują. Kolejna grupa UB-ków udaje się do domu Józefa, gdzie przebywa jego żona wraz z 7-letnią Rozalią. UB-cy bez wyjaśnienia wpadają do domu, przeszukują go i znajdują ukrytą na poddaszu broń. Dalsze przeszukanie poddasza jest jednak bardzo pobieżnie, gdyż zalega na nim wiele różnych sprzętów i drobiazgów, które namiętnie zbiera Józef. W niewybrednych słowach UB-cy wypowiadają się na temat stanu poddasza i w końcu decydują się opuścić dom Katrynioków bez dalszego przeszukania.  Z tego samego powodu zostaje także aresztowany Zygmunt Tomala – przyszły zięć Józefa Katrynioka. UB wielokrotnie przesłuchuje żonę Józefa – Jadwigę oraz jego córkę Agnieszkę ( przyszłą żonę Zygmunta Tomala). Kobiety nie udzielają im jednak odpowiedzi na żadne z pytań.

Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego